Prawykonanie
19.09.1998, Filharmonia Narodowa w Warszawie
Wykonawcy: Marek Andrysek, Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, Antoni Wit
O utworze
W 1973 Andrzej Krzanowski był studentem kompozycji w klasie Henryka Mikołaja Góreckiego. Zafascynowany twórczością mistrza odnalazł w jego Ad Matrem i II Symfonii drogowskaz dla swojej wypowiedzi artystycznej. W tym roku powstają pierwsze części dwóch cyklów. Są to słowno-muzyczne Audycje I i II (skomponował ich sześć) oraz Studium I na akordeon i orkiestrę (cykl zakończyło Studium V).
Studium I to studium brzmień pentachordalnych, które tworzą aurę harmoniczną niezwykle jednolitą i czystą. Zwrot ku koncepcjom koncertu barokowego jest w utworze zauważalny. Akordeon często zespala się z orkiestrą bądź prowadzi z nią dramatyczny dialog. Nie usłyszymy tu jednak wirtuozowskich popisów i polifonicznych meandrów. Z małej komórki sekundowej Krzanowski rozwija melodie na kształt głosu sopranowego w utworach jego profesora. Z dwóch interwałów: sekundy i trytonu buduje melos i choros. Silne kontrasty wyrazowe przeprowadza wprost, na zasadzie zestawiania dwóch myśli: „wielkiej morskiej ciszy duszy” i rozdartego aż do bólu krzyku. I kończy ukojeniem – boskim, pełnym nadziei akordem Fis-dur rozświetlonym szeregiem pentatonicznym.
Powstanie Studium I poprzedziły Pieśni północne na chór do tekstu Kazimierza Ratonia, po nim powstała kantata De profundis. Wszystkie trzy dotykają problematyki śmierci i przemijania. Pół roku po skomponowaniu Studium I umiera matka Andrzeja Krzanowskiego. Po kilkunastu latach wątki te powracają w III Kwartecie smyczkowym i ostatnich Reliefach...
Grażyna Krzanowska, komentarz do utworu w książce programowej XLI Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień – PÓŁNOC 1998, s. 63-64.
Uwagi
Rozbieżność źródeł co do daty prawykonania: baza podaje 19.09.1998, praca M. Stankiewicza (za archiwum Warszawskiej Jesieni) – 21.09.1998.
Rękopis
Autograf atramentowy i ołówkowy, wyciąg fortepianowy oraz głos solowy w Bibliotece Głównej Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach
Materiały
partytura, głosy
Wydanie
PWM 1998, nr kat. 9877; Wyciąg fortepianowy w: IV Księga na akordeon, PWM 1985, s.12-14, nr kat. 8609